Czym jest kultura Głuchych i w jaki sposób może zmienić nasze myślenie o języku, komunikacji i relacjach? Czy sztuka może stać się przestrzenią spotkania kultur Głuchych i słyszących bez podporządkowywania jednej z nich drugiej? I co się wydarzy, jeśli zakwestionujemy przekonanie, że język musi być słyszany, aby mógł wytwarzać znaczenia, wiedzę i wspólnotę?
Premierze pracy „CRYING/TRYING” podczas Festiwalu Łódź Wielu Kultur oraz projekcji filmu „Freak Show” towarzyszyć będzie spotkanie z twórcą obu prac – Danielem Kotowskim, jednym z najbardziej wyrazistych współczesnych polskich artystów. W 2026 roku wraz z Bogną Burską reprezentował Polskę na 61. Biennale Sztuki w Wenecji.
Kotowski w swojej praktyce przygląda się temu, w jaki sposób słysząca większość ustanawia własne sposoby komunikowania się jako niewidzialną i pozornie neutralną normę. Jego sztuka wyrasta z osobistego doświadczenia Głuchego artysty, ale wykracza poza autobiografię, stając się krytycznym namysłem nad mechanizmami widzialności, wykluczenia i społecznego konstruowania norm.
Podczas spotkania porozmawiamy o doświadczeniu Głuchych jako doświadczeniu kulturowym i językowym, którego nie sposób opisywać wyłącznie poprzez medyczne kategorie braku czy niepełnosprawności. Ważnymi tematami będą także obecność języka migowego w sztuce oraz sposób, w jaki kultura i komunikacja Głuchych postrzegane są przez słyszącą większość. Rozmowa dotknie również queerowej tożsamości Kotowskiego i tego, jak różne doświadczenia mogą się ze sobą splatać, stając się punktem wyjścia do krytycznej refleksji nad normą, reprezentacją i prawem do funkcjonowania na własnych zasadach.
Spotkanie jest wydarzeniem towarzyszącym Festiwalowi Łódź Wielu Kultur 2026 i odbywa się w ramach odrębnego zadania „PJM: język, kultura, tożsamość”.
Kto?
Daniel Kotowski – artysta wizualny, performer i kurator. Jego praktyka artystyczna wyrasta z doświadczenia osoby Głuchej i queerowej oraz koncentruje się wokół języka, komunikacji, norm społecznych, widzialności i mechanizmów wykluczenia. Poprzez performance, wideo i działania wizualne Kotowski podważa dominujące sposoby komunikowania się i zwraca uwagę na to, jak normy słyszącej większości organizują przestrzeń społeczną. W 2026 roku, wspólnie z Bogną Burską, reprezentował Polskę na 61. Biennale Sztuki w Wenecji.
Agata Siwiak – kuratorka i producentka teatralna, badaczka oraz wykładowczyni akademicka, zajmująca się przede wszystkim sztuką współczesną zaangażowaną społecznie i politycznie. W swojej praktyce kuratorskiej tworzy projekty podejmujące kwestie reprezentacji, wykluczenia, wspólnotowości i odpowiedzialności instytucji kultury.
Kiedy i gdzie?
27 września 2026, godz. 16:00
Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi
Audytorium
Czas trwania: około 1,5 godziny.
Dla kogo?
Spotkanie przeznaczone jest dla młodzieży od 16. roku życia i osób dorosłych – zarówno g/Głuchych, jak i słyszących. Zapraszamy osoby zainteresowane sztuką współczesną, kulturą Głuchych, Polskim Językiem Migowym, tematyką queerową, komunikacją i społecznym wymiarem sztuki. Nie trzeba znać wcześniejszej twórczości Daniela Kotowskiego ani posiadać specjalistycznej wiedzy – spotkanie pomyślane jest jako otwarta rozmowa, do której można dołączyć z własnymi pytaniami i doświadczeniami.
Dlaczego warto?
Festiwal Łódź Wielu Kultur traktuje wielokulturowość nie tylko jako współobecność różnych tradycji czy narodowości, ale także jako spotkanie różnych języków, tożsamości i sposobów doświadczania świata. Rozmowa z Danielem Kotowskim pozwala tę perspektywę poszerzyć o kulturę Głuchych – nie jako obszar wymagający jedynie „udostępnienia” przez kulturę większościową, lecz jako autonomiczną kulturę posiadającą własny język, doświadczenia i sposoby wytwarzania znaczeń.
Praktyka Kotowskiego stawia przy tym trudniejsze pytanie: kto właściwie ustala zasady komunikacji i decyduje o tym, co uznajemy za normę? Spotkanie będzie okazją, by poprzez sztukę przyjrzeć się relacjom między językiem a władzą, widzialnością a wykluczeniem oraz różnymi wymiarami tożsamości. W tym sensie nie jest to wyłącznie rozmowa o kulturze Głuchych, lecz o tym, jak możemy tworzyć wspólną przestrzeń, w której różnica nie wymaga podporządkowania się dominującej większości.
Dostępność
Spotkanie będzie prowadzone w sposób umożliwiający udział zarówno osobom Głuchym, jak i słyszącym – zapewnione zostanie tłumaczenie na Polski Język Migowy (PJM) oraz polski język foniczny.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego "Różnorodność językowa" Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej. Zadanie jest współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.
